Jan Hus, istorijska drama u pet činova Matije Bana, objavljena je 1880. godine i zasniva se na prikazivanju života i ideala ovog velikog češkog reformatora, koji je kritikovao korupciju unutar Katoličke crkve, zahtevajući njenu reformu, i zbog toga spaljen na lomači na saboru u Konstancu 6. jula 1415. godine.
Drama zapravo prati događaje koji su usledili nakon povratka Jana Husa u Češku posle njegove ekskomunikacije 1411. godine.
Rimokatolička crkva osudila je i zabranila učenje Džona Viklifa, i naredila spaljivanje njegovih knjiga. Jan Hus se zalagao da se ova odluka poništi, pa je crkva i njega proglasila jeretikom. Hus je otvoreno govorio protiv trgovine indulgencijama, smatrao je da se oprost grehova može dobiti samo iskrenim pokajanjem, a ne za novac. Takođe je bio i protiv krstaških pohoda jer je smatrao da crkva ne treba da proliva krv i izaziva nasilje, već da se moli za svoje neprijatelje, onako kako je to činio Hrist.
Posle ekskomunikacije, kralj Češke je u više navrata zaštitio Husa, a na njegov poziv i obećanje da će biti bezbedan Hus se vraća u domovinu. Međutim, kako njegova odlučnost nije jenjavala i pošto je bio sve izričitiji u optužbama koja je upućivao crkvi, odbijajući da se pokaje i odbaci svoje ideje i učenje kao pogrešne da bi sačuvao svoj život, crkva ga osuđuje na saboru u Konstancu za jeretika i spaljuje ga na lomači 1415. godine.
Matija Ban prikazuje kako Jan Hus, do kraja nepokoran crkvi, na suđenju razobličava grehe crkve, njeno iskorišćavanje naroda, vlastoljubivost, autokratizam i nezasitnu pohlepnost. Posebno se u negativnom svetlu prikazuju kardinali, koji uzimaju mito, prodaju oprosnice, poročno žive.
Drama prikazuje Husa kao izuzetno snažnu ličnost, nepokolebivih stavova, uverenog u ispravnost svojih stavova, za koje će žrtvovati i sopstveni život, ali ih neće pogaziti. Ovakva moralna i psihička snaga utiče na veliki broj ljudi, Hus dobija veliki broj pristalica, a neki koji su verovali u isto što i on, pa se toga odrekli pod pritiscima crkve, spremi se da stradaju sa njim.
Dramom Jan Hus Matija Ban, budući odan tradicijama panslavizma, slavi nacionalnog heroja druge slovenske države i ostavlja važnu poruku da u svojoj otadžbini svako treba da bude sopstveni gospodar. Drama nosi i brojne univerzalne poruke, kao što se večna potreba i zahtev da se odupiremo diktaturi, nepravdi i licemerju.
Podsećamo da su u okviru edicije Otrgnuto od zaborava reizdate i druge manje poznate istorijske drame, kao što su: Kralj Stevan Tomašević Miloša Perovića, Čučuk Stana Milorada Petrovića Seljančice, Lazar i Nemanja Miloša Cvetića, Odmetnik Jovana Grčića, Drame Petra Preradovića i mnoge druge.
Sva dela Matije Bana možete videti OVDE, a dramu Jan Hus OVDE.