Istorija Srba Vladimira Ćorovića je jedno od najznačajnijih dela srpske istoriografije. Drugi svetski rat onemogućio je štampanje ovoga dela. Ono je posle Ćorovićeve smrti ostalo u rukopisu, ali potpuno smremno za štampu. Objavljeno je prvi put 1989. godine.
Ćorović je istoričar poznat po svojoj izuzetnoj erudiciji i širokom spektru interesovanja, te Istorija Srba predstavlja sveobuhvatnu sintezu srpske istorije od doseljavanja Slovena na Balkan, pa sve do događaja koji su obeležili 20. vek, a kojima je i sam Ćorović bio svedok: Prvi svetski rat, konstituisanje Kraljevine Jugoslavije, pa sve do početaka Drugog svetskog rata.
Struktura Istorije Srba
Istorija Srba je strukturisana hronološki, sa jasno definisanim periodima i temama. Knjiga je podeljena na periode, koji prate osnovne istorijske etape razvoja srpskog naroda, i ovih perioda ima sedam:
Prvi period pokriva doseljavanje Slovena na Balkansko poluostrvo, njihovu organizaciju i kulturu. Drugi period govori o nastanku prve srpske države i pokrštavanju Južnih Slovena. Treći period bavi se dinastijom Nemanjića, od Stefana Nemanje do boja na Kosovu. Ćorović detaljno analizira razvoj srpske države pod Nemanjićima, uspon i pad Srpskog carstva, kao i kulturne, ekonomske i političke aspekte tog doba. Četvrti period govori o despotu Đurađu Brankoviću, i padu Srbije, Bosne, Hercegovine i Crne Gore. Peti period prati sve veći turski zamah i osnivanje Srpske despotovine u Sremu. Šesti period opisuje Srbe pod turskom i austrijskom vlašću od Seobe Srba do Kočine krajine. U Sedmom ili Novom periodu, Ćorović se bavi dobom Srpske revolucije, odnosima Srbije i Austrougarske, uzrocima izbijanja Prvog svetskog rata, ujedinjenjem Srba, Hrvata i Slovenaca, odnosno formiranjem Kraljevine SHS. Pred kraj knjige obrazlagaće i novonastalu političku situaciju u Nemačkoj i početak novog svetskog rata.
Osobenosti Istorije Srba
Radi bolje preglednosti, svaki period Istorije Srba je unutar sebe podeljen na više manjih poglavlja, što čitanje i snalaženje u ovoj obimnoj studiji umnogome olakšava. Takođe, svako poglavlje je pisano precizno i jasno, a istorijski događaji nisu samo faktografski navedeni i popisani, kao što je to slučaj sa mnogim istorijskim udžbenicima, već su svi uzročno-posledično obrazloženi.
Takođe, Ćorović se nije zadržavao samo na političkoj istoriji već je značajnu pažnju posvetio kulturnim, verskim i socijalnim aspektima. Posebno interesantni delovi Istorije Srba su oni koji se bave našom kulturnom baštinom, arhitekturom srednjovekovnih manastira, slikarstvom i književnošću.
Ćorovićeva metodologija
Ćorović piše u tradicionalističkom istoriografskom maniru, oslanjajući se na autentične izvore: letopise, arhivske dokumente, diplomatsku prepisku, ali i na narodnu epiku. Međutim, iako pokazuje visoku naučnu objektivnost, njegov rad odražava i duh vremena u kom je nastao.
U predgovoru Radoš Ljušića i Rada Mihaljčića Istoriji Srba kaže se:
„[…]u obe velike sinteze, Istoriji Jugoslavije i Istoriji srpskog naroda Ćorović se držao uverenja koja su zasnovana na onovremenim političkim polazištima. Oba teksta pisana su sa stanovišta integralnog jugoslovenstva. Dosledan ovom uverenju, Ćorović je tražio i isticao dodirne tačke, istovremena stremljenja, doba saradnje, razdoblja zajedničkog života i borbe južnoslovenskih naroda. Trenutke spajanja i saradnje etnički srodnih plemena Ćorović nalazi ne samo u poznije vreme nego i u dubokoj prošlosti, u ranom srednjem veku.”
Značaj Istorije Srba
Istorija Srba i danas predstavlja klasično referentno delo i smatra se jednim od najznačajnijih doprinosa sintetičkom proučavanju istorije ovih prostora. Ćorovićeva širina znanja i sposobnost da sistematizuje neverovatnu količinu materijala čine ovu knjigu dragocenim izvorom kako za naučnike tako i širu publiku.
Podsećamo da su u okviru edicije Otrgnuto od zaborava reizdate i druge istorijske studije, kao što su: Istorija Srpskog ustanka Lazara Arsenijevića Batalake, Karađorđe Milenka Vukićevića, Kratka povjesnica Srba: od postanja Srpstva do početka XX veka Sime Lukin Lazića, Istorija srpskog naroda Ljubomira Kovačevića i Ljubomira Stojanovića, Rat na Kosovu i Staroj Srbiji Jaše Tomića i mnoge druge.
Sva dela Vladimira Ćorovića možete pogledati OVDE, a Istoriju Srba OVDE.