Detinjstvo, školovanje i prve pesme
Stanislav Vinaver (1891–1955) bio je srpski pisac, pesnik, prevodilac, novinar i jedan od najznačajnijih predstavnika srpskog ekspresionizma.
Rođen je u Šapcu u uglednoj jevrejskoj porodici. Njegov otac, Avram Josif Vinaver, bio je lekar, majka Ruža je bila pijanistkinja koja je aktivno učestvovala u muzičkom životu svog grada.
Osnovno obrazovanje stekao je u rodnom Šapcu, gimnaziju je pohađao prvo u Šapcu, pa kasnije u Beogradu. Posle gimnazije nastavio je studije na prestižnom Univerzitetu u Parizu, Sorboni, gde je izučavao matematiku, fiziku i muzičku teoriju, uz slušanje predavanja iz filozofije i antropologije. Na Sorboni je slušao i predavanja najuticajnijeg francuskog filozofa toga doba – Anrija Bergsona, čije će ideje u celosti prihvatiti.
Već 1911. godine Stanislav Vinaver je objavio svoju prvu zbirku poezije Mjeća u simbolističkom duhu. Elementi simbolizma javiće se i u njegovim kasnijim pesničkim zbirkama: Čuvari sveta (1926), Ratni drugovi (1939) i Evropska noć (1952).
Ratne godine i zarobljeništvo
U balkanskim ratovima 1912–1913. godine Stanislav Vinaver je učestvovao kao dobrovoljac, a sa početkom Prvog svetskog rata ponovo se priključio srpskoj vojsci, gde je služio 
kao potporučnik u slavnom Đačkom bataljonu, 1300 kaplara. U prvoj godini ratovanja učestvovao je u teškim borbama, a nakon prodora neprijatelja 1915. godine, preživeo je golgotu preko Albanije. Na Krfu je obavljao važan informativno-diplomatski rad, uključujući i posao u Srpskom ratnom presbiru i u uredništvu Srpskih novina.
Vinaver je veliki deo Prvog svetskog rata proveo i na diplomatskim poslovima u Francuskoj i Velikoj Britaniji. U Petrogradu je svedočio Oktobarskoj revoluciji 1917. godine.
Mir je doneo nove mogućnosti – kratko se angažovao u Ministarstvu prosvete Kraljevine SHS, ali se kasnije posvetio novinarstvu, književnosti i kulturnoj kritici, postajući jedan od vodećih intelektualaca u međuratnom periodu.
Na početku nemačke invazije na Jugoslaviju 1941. godine, Vinaver je opet mobilisan u Kraljevsku jugoslovensku armiju. Nakon brzog pada zemlje, uhapšen je i kao rezervni oficir interniran u nemački ratni logor za zarobljenike blizu Osnabrika. Status vojnog zatvorenika spasao mu je život. Iako su mnogi Jevreji, uključujući njegovu majku, bili ubijeni u Holokaustu, Vinaver se vratio živ u Jugoslaviju. Opisi ratnih strahota i zarobljeništva prisutni su u njegovim zbirkama poezije Ratni drugovi i Evropska noć.
Srpski ekspresionizam
Stanislav Vinaver se, uz Miloša Crnjanskog i Rastka Petrovića, smatra jednim od najznačajnijih predstavnika srpskog ekspresionizma. On je i autor Manifesta ekspresionističke škole. Njegov ekspresionizam nije bio samo umetnička ili stilska pojava već i duhovni stav – pobuna protiv ukalupljenosti, protiv tradicionalnog realizma i protiv jezičke statičnosti. Posebno mesto u njegovom opusu zapravo zauzima esejistika, u kojoj se javlja kao polemičar na mnogobrojne teme, ne samo kulturno-književne. Prožet širokim obrazovanjem, matematičar po struci, a veliki ljubitelj muzike, Vinaver ne naglašava prvenstveni značaj značenja reči, nego prednost daje muzici i ritmu stila, u metrici poezije otkriva metafiziku i iskonsku dramu reči.
Prevodilački rad
Stanislav Vinaver je prevodio sa francuskog, ruskog, nemačkog, engleskog, češkog i poljskog jezika. Njegov pristup prevođenju bio je stvaralački: nije težio pukoj doslovnosti, već prenošenju ritma, duha i unutrašnje muzike originala. Naročito se ističe njegov prevod Rableovog Gargantue i Pantagruela, koji je postao kulturni događaj i primer kako prevod može postati autentično književno delo. Vinaver je verovao da je prevođenje čin kulturnog posredovanja i obogaćivanja sopstvenog jezika, pa je njegov rad u tom polju trajno uticao na razvoj modernog srpskog prevodilačko-književnog izraza.
Vinaver je prvi preveo Hašekovog Dobrog vojnika Švejka, Rableovog Gargantuu i Pantagruela, Kerolovu Alisu u zemlji čuda, Tvenove Doživljaje Toma Sojera.
Najznačajnija dela
Među najznačajnijim delima Stanislava Vinavera izdvajaju se:
- rana zbirka Mjeća (1911), u kojoj se već naslućuje njegova sklonost ka ritmičkoj razigranosti i lomljenju tradicionalnog stiha.
- Prozna knjiga Priče koje su izgubile ravnotežu (1913) jedan je od prvih izraza modernističke proze kod nas.
- U pesničkim zbirkama Varoš zlih volšebnika (1920) i Čuvari sveta (1926) Vinaver ispoljava ekspresionističku energiju, jezičku smelost i ironijski odnos prema stvarnosti.
- Zbirke poezije Ratni drugovi (1939) i Evropska noć (1952) tematizuje iskustvo Prvog i Drugog svetskog rata.
- Gromobran Svemira (1921) žanrovski je raznorodna zbirka poetičkih, esejističkih i pripovednih tekstova, koja predstavlja postulate ekspresionizma.
- Posebno mesto u njegovom opusu imaju esejističke knjige Jezik naš nasušni (1952), i Zanosi i prkosi Laze Kostića (1963).
- Pantologijama novije srpske pelengirike (1920, 1922. i 1938) najznačajnije je srpsko parodijsko delo 20. veka, a odnosi se na Antologiju novije srpske lirike Bogdana Popovića
Iako je Stanislav Vinaver posle Drugog svetskog rata marginalizovan, vremenom je njegovo književno i esejističko delo dobijalo na značaju, pa se danas smatra jednim od ključnih modernista srpske književnosti, piscem koji je proširio upotrebne granice jezika i otvorio prostor novim oblicima književnog, odnosno pesničkog izraza.
U godini u kojoj proslavljamo sedamdeset godina od smrti Stanislava Vinavera izdavačka kuća Portalibris objavljuje njegov celokupan književni opus.