U studiji Pogled na dramsku literaturu o Kosovu Milan Jovanović proučava način na koji se epska pesma kao dominantna književna vrsta kroz koju se predstavljao boj na Kosovu transformiše u dramski tekst, odnosno pozorišnu predstavu u XIX veku.
Istorijske drame
Jovanović analizira dramska dela koja su se bavila temom Kosovske bitke, najznačajnije bitke u srpskoj istoriji. Naravno, u dramama su u prvom planu dati likovi Lazara Hrebeljanovića, Miloša Obilića i Vuka Brankovića. Ova tema je interesantna u srpskoj književnosti i u poeziji i u prozi a i u drami. Autor studije Pogled na dramsku literaturu o Kosovu najpre čitaoca podseća na Simu Milutinovića Sarajliju i Tragediju Obilić, potom na Jovana Steriju Popovića i njegovo delo Miloš Obilić ili boj na Kosovu. Napominje da se kasnije javio Matija Ban sa dramom Car Lazar. Naravno, ne treba zaboraviti ni istorijsku dramu Lazar Miloša Cvetića i dramu Miloš Obilić, čiji je autor Jovan Subotić. Pored ovih, koje je Portalibris objavio u okviru edicije Otrgnuto od zaborava, Milan Jovanović ističe i Isidora Nikolića i njegovu dramu Car Lazar.
Jovanović želi da čitaocu predstavi kakav treba da je dramski junak: „Junak dramski ne bori se samo sa okolinom nego borba plamti i u njegovoj duši; on teži jednoj meti koju je istakao svome živote i koju hoću da postigne, ako će i za cenu samoga života.”
Car Lazar, Miloš Obilić i Vuk Branković u dramskoj literaturi
Jovanović ističe da su likovi Lazara Hrebeljanovića, Miloša Obilića i Vuka Brankovića predstavljeni kao centralne ličnosti u ovim dramama, ali sa značajnim razlikama u načinu na koji su ih pisci oblikovali. U Pogledu na dramsku literaturu o Kosovu upoređuje lik Miloša Obilića kod Sarajlije, Sterije, Cvetića, Matije Bana… Miloš Obilić je možda i lik koji zaista zaslužuje najviše pažnje.
Milan Jovanović kaže da je Lazar „drugo glavno lice u kosovskoj katastrofi”. Za njega, cara Lazar, primetiće da je u epskoj poeziji prikazan kao snažan protivnik, mudar i pravičan vođa, a u dramskoj literaturi važi za slabog kneza. On tvrdi da je Matija Ban najuspelije oblikovao Lazarev lik: „Ipak je Banov Lazar najverniji, najdosledniji i najlepši od svih što nam se pre i posle prikazivahu u kosovskoj tragediji.”
Treći lik kojim se Milan Jovanović naročito bavi u Pogledu na dramsku literaturu o Kosovu je Vuk Branković: „Tako je, dakle, kao što vidimo, i Vuk postupno opadao u kosovskoj drami našoj. Snažan, krepak i samostalan u Sarajlijinoj i Nikolićevoj tragediji, on postaje u Sterijinom i Banovom delu oruđe u tuđim, snažnijim rukama; promeće se u Subotićevom u odvratna intriganta, a u Cvetićevom završuje kao okoreli zlikovac. Njegov pravi istorijski karakter izbija samo u Banovom delu, ali – kao što sam žaleći primetio – kroza tuđa usta.”
Ženski likovi
Milan Jovanović takođe analizira značaj ženskih likova u kosovskim dramama. U ovom kontekstu, on se osvrće na rad Matije Bana, koji je izostavio ženske likove iz svoje drame. Jovanović pretpostavlja da je to zbog toga što je Ban smatrao da njihovo prisustvo ne bi imalo veliki uticaj na razvoj glavne radnje. Jovanović se slaže sa ovim pristupom, ali takođe ističe da ženski likovi, kao što su lik Mare i carice Milice u nekim drugim dramama, dodaju složenost muškim likovima, ali i tragediji Kosovske bitke. U njegovom razmatranju, ovi likovi su važni jer dodatno osvetljavaju porodične i patrijarhalne odnose koji su bili duboko ukorenjeni u društvu tog vremena.
Na kraju svoje studije Pogled na dramsku literaturu o Kosovu Milan Jovanović zaključuje da su kosovske drame značajno napredovale u stilu tokom XIX veka, ali da su istovremeno gubile u sadržini.
U ediciji Otrgnuto od zaborava naći ćete i druge knjige koje imaju za temu Kosovsku bitku: Kosovo Tihomira Ostojića, Boj na Kosovu ili Milan Toplica i Zoraida Jovana Sterije Popovića, Kosovo Nikole Đorića, Kosovska tragedija Žarka Lazarevića i mnoge druge. Svi naslovi dostupni su na sajtu Portalibrisa i u knjižari u Skadarskoj 45.
Knjigu Pogled na dramsku literaturu o Kosovu pogledajte OVDE, a sva dela Milana Jovanovića OVDE.