Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Mihailo S. Petrović, „Beograd pre sto godina”

Mihailo S. Petrović (1901–1949) jedan je od najznačajnijih srpskih proučavalaca istorije Beograda. Njegov doprinos istraživanju kako političke tako i privatne istorije naše prestonice spada među najlepše i najintimnije opise beogradskog života kroz vekove. U njegovim delima čitaoci mogu otkriti kako je Beograd izgledao u različitim vremenima svoje istorije, pod različitim upravama, sa različitim kulturama, religijama i običajima svojih žitelja. Pored dela Beograd pre sto godina, Portalibris je već objavio dve Petrovićeve knjige: Kako je postao Beograd i Borbe starog Beograda.

Beograd pre sto godina (1930) Mihaila S. Petrovića, iako vrlo bogato potkrepljen brojnim izvorima o istoriji ovog grada nema nameru da se predstavi isključivo kao naučna studija. Ovaj neobičan pristup ostavlja utisak o piscu kao posvećeniku i zaljubljeniku u svoj grad i njegovu istoriju, te čini delo pristupačnim i lako čitljivim. Sam autor o sopstvenim pobudama za pisanje ovog dela kaže:

Objavljujući ovu knjigu nisam imao pretenziju da publici pružim iscrpnu i potpunu sliku kulturnih i društvenih prilika u Beogradu pre sto godina. Biću zadovoljan ako sam uspeo da dam nekoliko živopisnih i zanimljivih skica, i da kod čitalaca izazovem ljubav i interesovanje za neobično originalnu i poučnu prošlost Beograda.

Mihailo S. Petrović, posle kratkog uvoda u kome daje sažet istorijat grada u poglavlju Od praistorijskog naselja do modernog grada, posebno svoje interesovanje koncentriše na dvadesete i tridesete godine 19. veka, predstavljajući nam kako je Beograd izgledao sto godina pre nego što pisac o njemu piše. Na ovaj način nama, današnjim čitaocima, približava sliku Beograda pre dvesta godina, istovremeno dajući i Beograd svog vremena, Beograd dvadesetih i tridesetih godina 20. veka.

Kroz poglavlja Saraji i haremi paše sa tri tuga, Groblja, džamije i ćepenci, i Kad su Terazije bile na periferiji Mihailo S. Petrović nam dočarava izgled Beograda, beogradskog Grada odnosno same tvrđave i njegove periferije koja danas čini najuže gradsko jezgro – opisuje nam granice tadašnjih pojmova turskog grada i turskih, srpskih, jevrejskih i romskih mahala, te opise svakodnevnog života ljudi u ovoj komplikovanoj, multikulturalnoj sredini.

Tridesete godine 19. veka predstavljaju period izuzetno značajnog i naglog razvoja Beograda. Ubrzana urbanizacija suočila se sa nekom vrstom pravnog haosa koji je do tada vladao i zahtevala je rešavanje različitih društveno-političkih problema. Bilo je neophodno pre svega urediti odnose među različitim etničkim zajednicama koje u gradu žive, izgraditi birokratske i pravne institucije, te postaviti zdrave temelje budućoj evoluciji Beograda koju treba saobraziti i sa njegovom novom političkom ulogom u životu Srbije.

Mogli bismo reći da je najzanimljiviji deo ove knjige sačinjen upravo od anegdota i priča vezanih za sudbine običnih ljudi u ovom jedinstvenom vremenu razvoja grada; sa kojim su se sve problemima i mukama suočavali ljudi ovih godina Mihailo S. Petrović donosi nam u poglavljima Počeci organizovanja beogradske opštine i prvi kmetovi, Prve teškoće beogradske opštine, Kuća za sto groša i Kneževi konaci.

Složeni i zamršeni odnosi među Turcima, Srbima, Jevrejima, Romima i Cincarima koji žive zajedno, ali istovremeno i sasvim odvojeno donose sliku Beograda kao uzbudljivog, raznolikog ali i opasnog i nepredvidivog mesta za život. U poglavljima Lažljivo prijateljstvo, Kolo pred čeljustima turskih topova, Susret Zapada i Istoka i Blaženi potpis uvek pobedonosnog sultana Mahmuda Hana Mihailo S. Petrović pruža opise brojnih događaja koji su obeležili srpsku istoriju, ali i pored toga, što je mnogo zanimljivije, donosi brojne anegdote o međusobnim odnosima Srba i Turaka, od kojih su neke bezazlene i šaljive, dok ima epizoda čije su posledice tragične.

Ulice bez žena, Zle žene i neverni muževi, Kad nije bilo novina i Škola i prosveta poglavlja su koja nam opisuju zanimljivosti privatne istorije grada i njegove svakodnevice, kao i njegov kulturni napredak, odnosno ustanovljavanje različitih institucija društvenog života, pa čak i pojavu prve književne kritike:

Malo je Beograđana koji danas znaju i za ime slepoga Đure Milutinovića Crnogorca, a to je nekada, pre sto godina, bila jedna od najmarkantnijih i najpoznatijih ličnosti srpskoga dela Beograda. Nije bilo ni Turčina ni Srbina u beogradskoj čaršiji koji nije poznavao brata Đuru ili čiča Đuru.

Prvi knjigoprodavac beogradski, Gligorije Vozarović, ili ko od ondašnjih školovanih ljudi koji su se u Vozarovićevoj knjižari sakupljali morao je Đuri da pročita svaku novu knjigu koja bi iz štampe izišla, a Đura je posle išao kroz varoš da sadržinu prepričava i komentariše „kupcima i žiteljima beogradskim” i da kupi pretplatu na tu knjigu. Tako je on bio i prvi književni kritičar u Beogradu.    

Podsećamo da su u okviru edicije Otrgnuto od zaborava reizdate i druge zanimljive knjige o Beogradu kao što su: Iz beogradskog životaSima Matavulja, Zapisi starog BeograđaninaKoste N. Hristića, Pod okupacijomBorisava Stankovića, Beograd nekad i sadBranislava Nušića, Pokošeno poljeBranimira Ćosića, Došljaci i Čedomir IlićMilutina Uskokovića, Jednospratne kućeLjubice Radojičić i mnoge druge. Svi naslovi dostupni su na sajtu Portalibrisa i moguća je online kupovina knjiga.

Sva dela Mihaila S Petrovića možete pronaći OVDE.

Ostavite vaš komentar

Your subscription could not be saved. Please try again.
Uspešno ste se prijavili.
0
    0
    Vaša korpa
    Vaša korpa je praznaVratite se u prodavnicu