Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Vasa Stajić: „Jovan Jovanović Zmaj” – biografija jednog od najpoznatijih srpskih pesnika

Među najpoznatijim i najboljim radovima Vase Stajića ističe se biografija Jovan Jovanović Zmaj, prvi put objavljena 1933. godine, koja čitaocu pruža širu sliku o životu i radu ovog velikog srpskog pesnika iz epohe romantizma.

Ovu studioznu biografiju Vasa Stajić je započeo pričom o verodostojnosti tačnog datuma Zmajevog rođenja i navodi zapis prote Danila Petrovića, koji je pesnika krstio. Potom opisuje visoko i odabrano društvo iz tog vremena u Novom Sadu, Jovanovićevom rodnom mestu, tadašnjem, ali i sadašnjem kulturnom gradu, pominjući Zlatnu gredu, ulicu Jovanovićevog rođenja – „to je ulica srpske inteligencije; u njoj je rođen i Đuro Daničić”. Dok priča o njegovom detinjstvu, upoznaje nas sa porodicom Jovanović, koja je uvek bila gostoljubiva i ugostila brojne važne ljude: Simu Milutinovića Sarajliju, Jovana Hadžića, advokata Polzovića, lekara Vuka Marinkovića i druge. slika Jovana Jovanovića Zmaja

Period detinjstva i školovanja Jovana Jovanovića Zmaja obeležila je pojava mađarizacije, o čemu će Vasa Stajić iscrpno govoriti. Izuzetno su na njegovo formiranje ličnosti uticale okolnosti, koje su u početku u Novom Sadu bile povoljne za položaj Srba kao građana, da bi kasnije „kao težak oblak koji preti gromom i požarom, nad Novi Sad i nad Vojvodinu nadvila se težnja Mađara da Hungariju pretvore u zemlju jednog naroda, u Mađarorsag.” Prema tome, ova knjiga predstavlja i važno svedočanstvo o političkim prilikama jednog vremena, kao i o sistemu školstva, u koje je počelo uvođenje mađarskog jezika: „Nemčali smo, latinčali i madžarali.”

Odlaskom na studije u Beč Jovan Jovanović Zmaj biva u prilici da bliže upozna Đuru Jakšića i Svetozara Miletića: sa Đurom se pobratimio, dok je sa Svetozarom započeo saradnju, koja će postati najveća i najprisnija u vreme pokretanja Komarca. Posebnu pažnju Vasa Stajić poklanja Zmajevom uređivačkom radu i opisivanju brojnih časopisa na kojima je radio, od kojih su najpoznatiji Komarac, Neven, Zmaj, Javor, Žiža.

Govoreći o Zmajevom književnom radu, nemoguće je ne pomenuti Đuliće i Đuliće uveoke. Đuliće je počeo objavljivati u Javoru već od 25. januara 1862. Inspiracija za ove dve zbirke bila mu je supruga Ruža, tj. Eufrosina Rozina Ličanin. Zanimljivost u vezi sa njihovim poznanstvom i venčanjem ispričao nam je ovde autor Vasa Stajić: venčali su se na Svetog Savu 1862, stari svat je bio Jakov Ignjatović, a zbog velikog broja svatova zakasnio je dva-tri dana izlazak Javora.

Tokom svog života Jovan Jovanović Zmaj bio je angažovan i u pokretima vojvođanskih Srba – Narodnoj stranci i Ujedinjenoj omladini. Ono što je istovremeno naročito važno i interesantno jeste da je on promovisao ideje i načela Narodne stranke pišući u stihu i prozi, i četvrt veka joj je verno služio. Najveći njegovi i protivnici Narodne stranke bili su Laza Kostić, Aca Popović Zub i Emil Čakra.

prednja korica knjige „Jovan Jovanović Zmaj”Vasa Stajić u knjizi Jovan Jovanović Zmaj pomenuće još mnoga poznata imena srpske književnosti, među kojima su Ilija Ognjanović Abukazem, Laza Kostić i Jaša Tomić. Sa Lazom Kostićem, iako su bili dugogodišnji prijatelji, Zmaj je imao veoma neprijatnu situaciju. Kostić je oštro kritikovao njegovu poeziju, a na događaju povodom obeležavanja pedesetogodišnjice stvaralaštva Jovana Jovanovića Zmaja negativno je govorio i sudio o njemu. Čak i celu knjigu, pod nazivom O Jovanu Jovanoviću Zmaju, koju možete naći među Portalibrisovim izdanjima, napisao je o „slavuju” i „zmaju”. Jaša Tomić je Čika Jovi do kraja života ostao veran prijatelj, i s njim ovaj veliki dečji pesnik, pesnik Snohvatica i Đulića, provodi svoje poslednje sate.

Za kraj ove podrobno napisane biografije Vasa Stajić piše o sudu Jovana Skerlića i Laze Kostića za život i delo Zmajevo. Skerlić je po pesnikovoj smrti pisao u svom delu Omladina i njena književnost: „I Zmaj je za pola veka bio eolova harfa celoga srpskog naroda, pevao što je osećalo nekoliko naših naraštaja, i postao moralni istorik celog jednog velikog perioda našega narodnog života… najobilniji i najuniverzalniji pesnik srpski.”

 

 

Podsećamo vas da se u okviru edicije Otrgnuto od zaborava nalaze i druga dela srpskih pisaca u kojima možete čitati o životima znamenitih ličnosti, među kojima su: Betoven Stojana Živadinovića, Sedamdeset anegdota iz života srpskih književnika Andre Gavrilovića, Pisma Vuka Stefanovića Karadžića, Memoari Prote Mateje Nenadovića, Knez Miloš u pričama i Karađorđe u govoru i u tvoru Milana Đ. Milićevića. Svi naslovi dostupni su na Portalibrisovom sajtu i moguća je onlajn kupovina knjiga.

 

Sva dela ovog autora pogledajte OVDE.

Ostavite vaš komentar

Kupon ne važi za knjige koje su već na specijalnim akcijama
Your subscription could not be saved. Please try again.
Uspešno ste se prijavili.
0
    0
    Vaša korpa
    Vaša korpa je praznaVratite se u prodavnicu