Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Ko je bio Jovan Subotić?

Jovan Subotić (Dobrinci u Sremu 1817–1886, Zemun)

Na razmeđi klasicizma i romantizma u srpskoj književnosti, u vreme kada Srbiji nedostaje više radnika na polju kulture i nauke, svojim radom doprineće jedan od budućih najplodnijih književnika romantičarske tradicije u srpskoj književnosti – Jovan Subotić.

Jovan Subotić, srpski književnik, pravnik, istoričar i političar, bio je jedna od najuticajnijih ličnosti u Srbiji u drugoj polovini 19. veka. Nakon završene gimnazije u Sremskim Karlovcima i studija na Filozofskom fakultetu u Segedinu, Subotić je krenuo put Pešte, gde će kasnije steći veliki ugled u naučnoj zajednici. Subotić je tamo doktorirao na filozofiji, a potom i na pravima. Radio je kao advokat, a ubrzo je započeo i svoj književni rad – uređivao je i pisao za Letopis Matice srpske, koji je tada izlazio u Pešti. U Pešti je imao veliki ugled, što potvrđuje to što je 1847. godine na Pravnom fakultetu zastupao profesora rimskog prava tokom zimskog semestra. Naredne godine Subotić se intenzivnije uključuje u politički život Srba, te je bio inicijator i predvodnik velikog mitinga na kom su se u peticiji iznosile želje i zahtevi srpskog naroda u Ugarskoj pred ugarskim predstavnicima vlasti.

Od tada Subotićevo ime postaje deo istorije srpskog naroda u Ugarskoj i nijedan važniji sabor nije protekao bez Subotića, koga su cenili kao taktičnog, oštroumnog i obrazovanog čoveka. Učestvovao je i na skupštini u Sremskim Karlovcima 1848. godine, kada je ustanovljena Karlovačka patrijaršija i imenovan srpski patrijarh.

Potom, od 1853. godine Subotić radi u Novom Sadu kao advokat, gde je bio cenjen branilac. Subotić je bio blizak jugoslovenskim gledištima i nastojao da što više poveže srpske i hrvatske kulturne centre kao što su Novi Sad, Beograd, Zagreb, Osijek, Vukovar, gde je takođe radio kao advokat tokom izvesnog perioda. Za vreme boravka u Zagrebu bio je upravnik zagrebačkog Narodnog zemaljskog kazališta, gde je sarađivao sa pozorišnim reformatorom, piscem i glumcem Josipom Frojdenrahom. O toj zanimljivoj i uspešnoj saradnji pisao je u autobiografiji Život dr Jovana Subotića.

Nakon povratka u Novi Sad postaje predsednik Matice srpske, načelnik Društva za Srpsko narodno pozorište i urednik u to vreme značajnog narodnog lista Narod. Po političkim stavovima bio je blizak Svetozaru Miletiću, s kojim je i sarađivao. U većini rešenja podržavao je reformu Vuka Stefanovića Karadžića, te je Subotić bio i jedan od uticajnih ličnosti koji su doprineli „izmirenju” Vukove reforme i Matice srpske.

Kako je Subotić razumeo svoju ulogu u obnovi srpske kulture i nauke, kao i ulogu u političkom životu Srbije, najbolje ilustruje izjava u kojoj odbija ponudu iz 1867. godine da stupi u rusku državnu službu: Silni ruski narod može se obići i bez mojih malenih sila, ali ne i narod kome ja pripadam i domovina u kojoj sam, jer ovde nema dovoljno stvaralačkih snaga, pa smo svi dužni da radimo i pomažemo, koliko možemo.

U duhu tih reči, pored političkog zalaganja, i Subotićevo književno stvaralaštvo je raznovrsno i obimno – pisao je lirske pesme, drame, književne kritike, antologije, udžbenike, putopisne i istorijske tekstove, bio urednik, novinar i cenzor srpskih i rumunskih knjiga.

Neka od najpoznatijih dela Jovana Subotića su:

Lira Jovana Subotića (pesme, 1837), zatim Potopljena Pešta (1838) – čiji su prihodi od prodaje dati postradalim srpskim crkvama na Čepeljskoj adi; Bosilje (lirske pesme i balade, 1843), Nauka o srpskom stihotvoreniju (1843), Kralj Dečanski (1846. i drugo izdanje iz 1860), u to vreme izuzetno popularan ep; Pesme lirske (1857), Pesme epske (1859), Herceg Vladislav (1862), Nemanja (drama, 1863), Miloš Obilić (tragedija, 1869), Pripovetke (1873), Kaluđer (roman, 1881). Među istorijskim radovima izdvaja se rasprava o poreklu Janoša Hunjadija (Sibinjanin Janka u srpskoj narodnoj tradiciji). Napisao je i autobiografiju Život dr Jovana Subotića, koja je važan izvor za srpsku istoriju druge polovine 19. veka. Osim toga, od Matice srpske 1864. godine dobija nagradu za Srpsku gramatiku. O Subotiću je Jovan Skerlić izneo oštru kritiku u Istoriji nove srpske književnosti, što može biti jedan od razloga što se u književnoj istoriji delo Jovana Subotića nije dovoljno cenilo. Takođe, njegova pesnička slava je opala posle pojave pesama Branka Radičevića, a drame su potisnute posle dela Jovana Sterije Popovića i Laze Kostića. Jovan Deretić, srpski istoričar književnosti, ubraja Subotića u „prvi, podražavalački, predbrankovski stadijum srpske romantike, kada su srpski pesnici predano oponašali narodne pesme”.

Ipak, neosporan je doprinos Jovana Subotića u srpskoj kulturi i nauci. Subotić je odlikovan ruskim ordenom Sv. Ane II stepena za svoj dugogodišnji rad na književnom i kulturnom polju, a Matica srpska je organizovala proslavu povodom 50 godina rada Jovana Subotića, koja je ispraćena telegrafskim čestitkama celog srpskog naroda.

Ono što šira publika ređe zna jeste i da je Subotić jedan od retkih pisaca koji je u to vreme spevao epske pesme i obnovio njihovu tradiciju. Po uzoru na srpsku narodnu poeziju, Subotić vešto koristi deseterac i narodni jezik, a njegove pesme verno tematski, stilski i metrički odgovaraju duhu epskih pesmama u narodnoj srpskoj književnosti.

Portalibris vam predstavlja i novo izdanje Epskih pesama Jovana Subotića.

Ostavite vaš komentar

Kupon ne važi za knjige koje su već na specijalnim akcijama
Your subscription could not be saved. Please try again.
Uspešno ste se prijavili.
0
    0
    Vaša korpa
    Vaša korpa je praznaVratite se u prodavnicu