Da li znate ko je MIhailo Gavrilović?

Mihailo Gavrilović(1868-1924) jedan je od naših najpoznatijih i najtemeljnijih istoričara. U svoje proučavanje uneo je vedri racionalizam i prvi započeo proučavanje naše istorije 19. veka na osnovu arhivske građe, dok su se njegovi prethodnici uglavnom bavili istorijom srednjevekovnog perioda u Srbiji.
Mnoge godine svog rada posvetio je proučavanju važnog poglavara iz naše istorije – Miloša Obrenovića. Gavrilović je upotrebio ne samo onu građu koja se nalazila u našoj državnoj arhivi nego i onu koja je bila u stranim – francuskim, ruskim i austrijskim. U našoj istorijskoj književnosti teško će se naći jedno delo bolje dokumentovano nego njegov Miloš Obrenović.
To Gavrilovićevo obuhvatno istorijsko delo je objavljeno u tri obimne knjige. Četvrta završna knjiga bila je napisana, ali je za vreme rata propala sa drugim Gavrilovićevim hartijama. Kao objektivan proučavalac nastojao je da jednu složenu istorijsku ličnost i njeno doba predstavi nepristrasno, pokušao je da predstavu o njemu oslobodi legendarnog – ali u svemu tome nimalo nije umanjio njegovu veličinu i značaj.Čak štaviše.
Bavio se još nekim detaljima iz takozvane novije istorije, odnosno o periodu bliskom dobu u kome je on živeo.
Bio je nastavnik učiteljske škole u Nišu, profesor gimnazije u Nišu,upravnik Državnog arhiva, poslanik Srbije na Cetinju od 1910., zatim poslanik u Vatikanu od 1914., u Petrogradu od 1917., Pašićev zastupnik, poslanik Kraljevine SHS u Londonu.
U istorijskim člancima Iz nove srpske istorije koje je Portalibris reizdao nakon mnogo godina zapostavljenosti tog dela, Gavrilović razmatra period srpske revolucije, počev od 1804. godine, posmatrajući srpsku istoriju u kontekstu opšte evropske istorije i međusobnih odnosa velikih sila: Rusije, Turske, Francuske, Austrije i Velike Britanije. Autor rasvetljava same početke srpske spoljne politike i diplomatije. Bez obzira na obilje autentične građe i direktne izvode iz prepiski, dokumenata i arhiva, Gavrilovićev izraz u ovim raspravama je jednostavan, pristupačan i zanimljiv.
Knjiga je zanimljiva za svakog čitaoca – za student, profesionalne proučavaoce, ljubitelje istorije, diplomatije…
Treba napomenuti da su u ediciji Otrgnuto od zaborava pored književnih dela reizdate i knjige koje se tiču srpske istorije među kojima su: Devetsto treća Dragiše Vasića, Rat na Kosovu Jaše Tomića, Srbija po Vuku Vuka Stefanovića Karadžića, Dnevnik jednog dobrovoljca Pere Todorovića.
Postavlja se pitanje zašto su tako kvalitetna i naučno zasnovana istorijska dela vremenom zaboravljana. Jedan razlog je da određenoj vlasti nisu odgovarale neke od činjenica iznesene u nima. U nekim slučajevima je razlog sama ličnost autora koji je u određenoj epohi doživljavan kao izdajnik, ili prosto nepodoban – kao što se desilo sa Dragišom Vasićem. A ponekad je do zaborava doveo kratak životni vek autora, ili ideja da su njegove istorijske analize prevaziđene. Čak i u slučajevima kada knjiga iz prošlosti donosi određena netačna istorijska tumačenja – ona je tada posebno zanimljiva jer u sebi implicitno skriva određene razloge za takav doživljaj istorijskih zbivanja, činjenicu o neobaveštenosti, o nepostojaju određenih dokaza – na kraju o tendencioznom istorijskom plagijatu koji su plasirale velike sile, stranka na vlasti ili neka druga interesna grupa.I to je najzanimljiviji sloj ovih dela.
Da, Naravno u njoj su i dela srpskih zaboravljenih pisaca kao što su: Milica Janković (Plava gospođa, Ljudi iz skamije), Jaša Prodanović (Naši i strani), Dušan Radić (Selo), Slobodan J.Jovanović (Spomenica), Dragutin Ilić (Hadži diša, Posle Milijon godina) i td. Svi naslovi dostupni su na sajtu Portalibrisa i moguća je online kupovina knjiga.

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *